اختلال اضطراب اجتماعی (که پیش‌تر با نام فوبیای اجتماعی شناخته می‌شد) وضعیتی است که باعث می‌شود ترسی شدید و مداوم از این داشته باشید که دیگران شما را تماشا یا قضاوت کنند.
در این اختلال سلامت روان، موقعیت‌های اجتماعی خاص یا متعددی موجب بروز ترس و اضطراب می‌شوند، از جمله:
- پاسخ دادن به پرسش در حضور دیگران
- درخواست کمک در رستوران، فروشگاه یا سایر مکان‌های عمومی
- قرار گذاشتن (برای آشنایی یا رابطه)
- غذا خوردن در حضور دیگران
- آشنا شدن با افراد جدید
- اجرا یا نمایش در برابر دیگران
- برقراری تماس تلفنی یا پاسخ دادن به آن
- استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی
یکی از ویژگی‌های اصلی اختلال اضطراب اجتماعی، ترس از قضاوت شدن، طرد شدن ویا تحقیر شدن است. این وضعیت با خجالتی بودن یا درون‌گرا بودن تفاوت دارد. ممکن است نگران باشید که دیگران متوجه علائم اضطراب شما، مانند سرخ شدن یا عرق کردن، شوند. این اختلال بر زندگی روزمره شما سایه می‌اندازد و آن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
بسیاری از افراد مبتلا به این عارضه برای دریافت کمک اقدام نمی‌کنند، زیرا تصور می‌کنند که اضطراب اجتماعی صرفاً بخشی از شخصیت آن‌هاست. اگر هنگام حضور در موقعیت‌های اجتماعی دچار علائم شدیدی می‌شوید، با یک متخصص یا مشاور مشورت کنید.
در اختلال اضطراب اجتماعی، ذهن و بدن شما واکنش شدیدی به تعاملات اجتماعی نشان می‌دهند. احساسات زمینه‌ایِ این وضعیت، ترس و نگرانی است؛ ترسی که با میزان واقعیِ تهدیدِ موجود در آن موقعیت، تناسبی ندارد.
این احساسات می‌توانند منجر به بروز علائم جسمانی شوند.
شدت این عارضه متغیر است؛ ممکن است این علائم را تنها در موقعیت‌های اجتماعی خاصی تجربه کنید و یا در بیشترِ آن‌ها با چنین علائمی مواجه شوید.
علائم عاطفی و رفتاری
- اجتناب از مکان‌های پرجمعیت
- ترس یا نگرانی از اینکه دیگران قضاوت منفی درباره شما داشته باشند یا شما را طرد کنند؛ احساس شدید معذب بودن یا خجالت در حضور دیگران
- دشوار و هراس‌آور دانستنِ حضور در جمع، به‌ویژه در میان غریبه‌ها؛ «خالی شدن ذهن» و ندانستنِ اینکه چه باید گفت
علائم جسمانی
- وضعیت بدنی خشک و منقبض
- اجتناب از تماس چشمی
- سرخ شدن و تعریق
- اضطراب شدید تا حد حالت تهوع
- لرزش و تپش قلب سریع
- افزایش فشار خون و/یا «سندرم روپوش سفید»
علل اختلال اضطراب اجتماعی
- بزرگ شدن با والدینی که بیش از حد کنترل‌گر بوده‌اند
- استرس و تروما (آسیب روانی) در دوران کودکی
- تغییرات مغزی که ممکن است منشأ ژنتیکی داشته یا نداشته باشند.
- خشکی و گرفتگی وضعیت بدن
- اجتناب از تماس چشمی
- سرخ شدن و تعریق
- اضطراب شدید تا حد حالت تهوع
- لرزش و تپش قلب سریع
- افزایش فشار خون و/یا «سندرم روپوش سفید»
عوارض این اختلال
در صورت عدم درمان، اختلال اضطراب اجتماعی می‌تواند تأثیر بسزایی بر زندگی شما داشته باشد و منجر به موارد زیر شود:
- ترک تحصیل
- افت عملکرد شغلی
- مشکلات در روابط
- کاهش کلی کیفیت زندگی
- همچنین این اختلال می‌تواند خطر ابتلا به سایر اختلالات اضطرابی، اختلالات خلقی و اختلالات مصرف مواد را افزایش دهد.
خبر خوب این است که درمان می‌تواند تفاوت چشمگیری ایجاد کند و به پیشگیری از بروز این عوارض کمک نماید.
تشخیص و آزمایش‌ها
متخصصان چگونه این بیماری را تشخیص می‌دهند
درمانگر شما درباره علائم و سوابق‌تان سؤالاتی خواهد پرسید. آن‌ها می‌توانند بر اساس معیارهای موجود در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، اختلال اضطراب اجتماعی را تشخیص دهند. این معیارها عبارت‌اند از:
- ترس یا اضطراب شدید و مداوم در موقعیت‌های اجتماعی، ناشی از این باور که ممکن است دیگران قضاوت منفی درباره شما داشته باشند یا شما را تحقیر کنند
- اجتناب از موقعیت‌های اجتماعیِ اضطراب‌آور، یا تحمل آن‌ها همراه با ترس یا اضطراب شدید
- اضطراب شدیدی که با موقعیت تناسبی ندارد
- اضطراب ویا پریشانی ناشی از موقعیت‌های اجتماعی که در زندگی روزمره شما اختلال ایجاد می‌کند
- علائم شما ناشی از یک وضعیت جسمانی، مصرف دارو یا مصرف مواد نباشد.
چگونه درمان می‌شود؟
اختلال اضطراب اجتماعی با استفاده از درمان شناختی-رفتاری (CBT) ویا دارو، به‌خوبی قابل درمان است. شما و درمانگر شما با همکاری یکدیگر، بهترین برنامه درمانی را برای شما تعیین خواهید کرد. همچنین ممکن است شرکت در یک گروه حمایتی برایتان مفید باشد.
راهکار رواندرمانی
درمان شناختی-رفتاری (CBT) نوعی گفتاردرمانی است و درمان اصلی برای اختلال اضطراب اجتماعی محسوب می‌شود. در این روش، روانشناس یا درمانگر با شما همکاری می‌کند تا الگوهای فکری و رفتاریِ غیرسازنده را تغییر دهید.
جلسات CBT معمولاً محدود و دارای تعداد مشخصی هستند. درمانگر با استفاده از شیوه پرسش‌وپاسخ، به شما کمک می‌کند تا نگرش خود را نسبت به مسائل تغییر دهید؛ در نتیجه، می‌آموزید که در موقعیت‌های اجتماعی واکنش بهتری نشان دهید.
پرسش رایج
تفاوت میان ابتلا به اختلال اضطراب اجتماعی و خجالتی بودن چیست؟
هر کسی ممکن است گاه‌به‌گاه دچار کم‌رویی شود. اما اختلال اضطراب اجتماعی به‌طور مداوم و همیشگی مانع انجام فعالیت‌های روزمره می‌شود یا شما را از انجام آن‌ها بازمی‌دارد؛ فعالیت‌هایی نظیر رفتن به فروشگاه یا گفتگو با دیگران. به همین دلیل، این اختلال می‌تواند بر تحصیل، شغل و روابط شخصی شما تأثیر منفی بگذارد، در حالی که کم‌روییِ گاه‌به‌گاه چنین تأثیری ندارد.
سه عامل اصلی که اختلال اضطراب اجتماعی را از کم‌رویی متمایز می‌کنند، عبارت‌اند از:
- میزان تداخل آن با زندگی روزمره شما
- شدت ترس و اضطراب شما
- میزان اجتناب شما از موقعیت‌های خاص
منابع
Cleveland Clinic’s health articles are based on evidence-backed information and review by medical professionals to ensure accuracy, reliability and up-to-date clinical standards.
بدون دیدگاه