در این مقاله در خصوص خودآگاهی که یکی از ۱۰ مهارت اصلی در زندگی میباشد صحبت میکنیم
خوداگاهی دانش وادراکی است که فرد از خود دارد .به عبارتی آگاهی از خود شامل شناخت ما از خودمان است وافزایش آن به معنای این است که فرد تصویری روشن از ویژگی ها وارزش ها ،نگرش ها ،وعلایق ونیازهایش داشته باشد .خودآگاهی به توانایی انسان در شناخت خود منجر میشود.خودآگاهی شبیه نقشه راهی است که به ما کمک میکند .سریع تر به مقصد برسیم .بنابراین میتوان گفت خودآگاهی یکی از مهم ترین مهارت های زندگی است که آگاهی نسبت به خود در سه بعد شناختی ،هیجانی ورفتاری میباشد که سلامت روان فرد را تضمین میکند وازبروز بیماریهای روحی در فرد جلوگیری میکند.
در واقع خودآگاهی به این سوال پاسخ میدهد که من کیستم ؟چه توانایی ها واستعدادهایی دارم ؟چه احساس ها وهیجاناتی دارم ؟ارزش های زندگی من چه هستند ؟نقاط قوت وضعف من چیست ؟چه اهدافی در زندگی دارم ؟و…
مهارت خودآگاهی در کودکان به توانایی آنها در درک و شناسایی ویژگیهای درونی و بیرونی خودشان اشاره دارد. این مهارت، که اساس هوش عاطفی و سایر مهارتهای زندگی محسوب میشود، به کودکان کمک میکند تا احساسات، نقاط قوت، ضعفها، باورها و ارزشهای خود را بشناسند.
ابعاد خودآگاهی در کودکان:
- ویژگیهای جسمانی:شناخت بدن و تفاوتهای فیزیکی با دیگران.
- احساسات و عواطف:توانایی نامگذاری احساسات (مانند شادی، غم، ترس) و درک دلایل تجربه آنها.
- نقاط قوت و ضعف:شناخت توانمندیها و چالشها.
- باورها و ارزشها:درک آنچه برایشان مهم است و دیدگاهشان نسبت به محیط اطراف.
اهمیت مهارت خودآگاهی:
- مدیریت بهتر هیجانات:کاهش رفتارهای تکانشی.
- بهبود روابط اجتماعی:افزایش درک تفاوتها و همدلی.
- تصمیمگیری آگاهانه:استقلال و موفقیت بیشتر در انتخابها.
- افزایش عزتنفس:پذیرش واقعبینانه خود.
راهکارهای تقویت این مهارت:
- تشویق به ابراز احساسات:کمک به کودک برای نامگذاری احساساتش.
- استفاده از آینه و بازیهای بازتابی:توصیف خود و ویژگیها در آینه.
- گفتوگو درباره فعالیتها:پرسش درباره تجربیات، نقاط چالشبرانگیز و لذتبخش.
- آموزش مهارتهای حل مسئله:پرسیدن از کودک برای یافتن راهحلها.
بنابراین ویژگی های یک کودک خودآگاه این است که از نظر شناختی خودآگاه است .نسبت به افکاری که در ذهنش میگذرد آگاه است .او میداند که چه فکری باعث شدتا عصبانی شود.کدام فکر باعث شد تا دوستش راهل بدهد ویا چه فکری در ذهنش میگذشت .
کودکی که هیجانات اصلی خود (غم.شادی.خشم .ترس .تعجب )وسایر هیجانات فرعی (تنفر.حسادت و…)را میشناسدو میتواند در مورد آنها صحبت کند.کودکی که از رفتارهای خود آگاه است میتواند در مورد رفتارهایش ودلیل آنها برای خودش یابرای دیگران توضیحاتی بیان کند .او میتواند رفتارهایش راقضاوت کند وبه بررسی میزان مناسب بودن یک رفتار در تحقق هدفش بپردازد .چنین کودکی از اشتباهاتش درس میگیرد .بدون نیاز به تذکر ،رفتارهای نامناسب را اصلاح ورفتارهای جدیدی را انتخاب میکند وشما برای آموزش رفتارصحیح وغلط به او با چالش زیادی مواجه نخواهید شد .
نکته مهم: خودآگاهی مهارتی فرآیندی است که با تکرار و تمرین در محیطی امن رشد میکند. پذیرش کودک همانگونه که هست، به تقویت سالم خودآگاهی او کمک شایانی میکند.
منابع برای مطالعه بیشتر:
- آموزش مهارت خوداگاهی در کودکان
- نویسنده .، فاطمه آقاسی کرمانی
- Positive Psychology: مقالات علمی در مورد نظریهها و تمرینهای خودآگاهی.
بدون دیدگاه