اختلال اضطراب جدایی

اختلال اضطراب جدایی چیست ؟

اختلال اضطراب جدایی، یک وضعیت سلامت روان است که کودکان و بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این اختلال باعث می‌شود فرد هنگام جدا شدن از کسی که به او دلبستگی عمیقی دارد، یا حتی با پیش‌بینیِ چنین جدایی‌ای، دچار ترس یا اضطراب مفرط شود. این ترس و اضطراب با موقعیت تناسبی ندارد و متناسب با مرحله رشد فرد نیست. در مورد کودکان، فردِ مورد دلبستگی معمولاً یکی از والدین است، اما می‌تواند هر شخص دیگری باشد که کودک با او پیوند عاطفی برقرار کرده است.

احتمالاً با اصطلاح «اضطراب جدایی» آشنا هستید؛ حالتی که نوزادان و کودکان خردسال هنگام دور شدنِ مراقب اصلی‌شان تجربه می‌کنند. این پدیده در واقع مرحله‌ای طبیعی از رشد است که کودکان هم‌زمان با شناخت بیشترِ دنیای پیرامون خود، آن را پشت سر می‌گذارند. آن‌ها معمولاً تا ۳ سالگی از این مرحله عبور می‌کنند.

علائم و علل

علائم اختلال اضطراب جدایی چیست؟

فرد مبتلا به اختلال اضطراب جدایی، سه مورد یا بیشتر از علائم زیر را نشان می‌دهد:

احساس پریشانی و ناراحتی هنگام دوری از یک «فرد دلبستگی» (کسی که فرد به او دلبستگی عاطفی دارد) یا در زمان انتظار برای وقوع جدایی.

نگرانی از اینکه اتفاق بدی (مانند آسیب‌دیدگی یا مرگ) برای آن فرد دلبستگی رخ دهد.

نگرانی از اینکه اتفاق بدی برای خودِ فرد رخ دهد (مانند گم شدن یا ربوده شدن) که منجر به جدایی از آن فرد دلبستگی شود.

امتناع از ترک خانه یا رفتن به مکان‌هایی مانند مدرسه یا محل کار، به دلیل ترس از جدایی.

ترس از تنها ماندن (حتی در بخشی از خانه) بدون حضور آن فرد دلبستگی در نزدیکی خود.

امتناع از خوابیدن بدون حضور آن فرد دلبستگی در نزدیکی خود.

داشتن کابوس‌های مکرر درباره جدا شدن از آن فرد دلبستگی (این کابوس‌ها ممکن است شامل حوادث ناگواری مانند آتش‌سوزی یا قتل باشند).

شناسایی اختلال اضطراب جدایی در کودکان

علائم اختلال اضطراب جدایی ممکن است بسته به سن کودک، کمی متفاوت باشد. اگر کودکی که به اختلال اضطراب جدایی مبتلاست برای چند روز از خانه دور باشد (مثلاً در اردو)، ممکن است دچار دلتنگی شدید برای خانه شود و تا زمانی که اجازه ترک آن مکان را پیدا نکند، احساس ناخوشایند و رنج‌آوری داشته باشد. همچنین ممکن است چنین کودکی نسبت به هر کسی که احساس کند مانع رسیدن او به شما می‌شود، خشم یا حتی پرخاشگری نشان دهد.

شناسایی اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان

وقتی کسی را دوست دارید، طبیعی است که نگران او باشید؛ این بخشی از زندگی است. اما در «اختلال اضطراب جدایی»، میزان پریشانی با موقعیت موجود تناسبی ندارد. این وضعیت همچنین ممکن است در کار یا روابط شما اختلال ایجاد کند. برای مثال، ممکن است به خاطر ماندن در کنار عزیزتان از رفتن به سر کار خودداری کنید، یا مدام به او پیام دهید تا مطمئن شوید حالش خوب است (و تا زمانی که پاسخی دریافت نکنید، نگران بمانید). شاید تنها زمانی متوجه شوید که اضطرابتان بیش از حدِ معمول است که فرزند یا شریک زندگی‌تان از اینکه مدام وضعیت آن‌ها را بررسی می‌کنید، کلافه شود.

تشخیص و ارزیابی (Diagnosis and Tests)

اختلال اضطراب جدایی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

متخصصان مراقبت‌های سلامت برای تشخیص اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان اقدامات زیر را انجام می‌دهند:

• گفت‌وگو با فرد درباره علائم و نشانه‌هایی که تجربه می‌کند.
• درخواست از فرد برای تکمیل پرسش‌نامه یا پاسخ‌گویی به مجموعه‌ای از سؤالات مرتبط با علائم و تجربیات شخصی. پاسخ‌های فرد به این سؤالات به متخصص کمک می‌کند تا تشخیص اختلال اضطراب جدایی را تأیید یا رد کند.
• مدیریت و درمان (Management and Treatment)

متخصصان حوزه سلامت چگونه اختلال اضطراب جدایی را درمان می‌کنند؟

درمان خط اول اختلال اضطراب جدایی، گفتاردرمانی یا روان‌درمانی (Psychotherapy) است؛ به‌ویژه رویکردی که با عنوان درمان شناختی ـ رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy: CBT) شناخته می‌شود.

سایر گزینه‌های درمانی عبارت‌اند از:

• درمان دیالکتیکی ـ رفتاری (Dialectical Behavior Therapy: DBT): این رویکرد به فرد کمک می‌کند تا میان پذیرش خود و ویژگی‌های فعلی‌اش از یک سو، و استقبال از تغییر و ایجاد تحول در زندگی از سوی دیگر، تعادل برقرار کند.
• خانواده‌درمانی (Family Therapy): این روش با هدف بهبود روابط میان اعضای خانواده به کار می‌رود. در این مورد، خانواده‌درمانی همچنین به آگاهی‌بخشی و آموزش تمام اعضای خانواده درباره اختلال اضطراب جدایی کمک می‌کند.

درمان دارویی (Medications)

داروهای مورد استفاده برای درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان

متخصصان گاهی برای درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان ۶ ساله و بزرگ‌تر، از داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors: SSRIs) استفاده می‌کنند.

داروهای مشخصی که ممکن است تجویز شوند عبارت‌اند از:

• فلوکستین (Fluoxetine): با نام تجاری پروزاک (Prozac).
• سرترالین (Sertraline): با نام تجاری زولوفت (Zoloft).
• پاروکستین (Paroxetine): با نام‌های تجاری پاکسیل (Paxil) و پکسوا (Pexeva).

یکی از نگرانی‌های جدی‌تر درباره مصرف داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین در کودکان، افزایش خطر بروز افکار خودکشی (Suicidal Ideation) است.

منابع :