ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﮐﻮدﮐﺎن آﺳﯿﺐ دﯾﺪه

ﻣﻘﺪﻣﻪ :

ﺑﺎزی ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺖ و ﻧﻘﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ در رﺷﺪ ﺟﺴﻤﯽ، ذﻫﻨﯽ، ﻋﺎﻃﻔﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ آن ﻫﺎ دارد. ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً اﺣﺴﺎﺳﺎت، ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﻫﺎ و ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد را از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزی ﺑﻬﺘﺮ از ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ،روان ﺷﻨﺎﺳﺎن از ﺑﺎزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ روش درﻣﺎﻧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ آن «ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ» ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. اﻣﺮوزه ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از روش ﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ در درﻣﺎن ﺑﺴﯿﺎری از اﺧﺘﻼﻻت دوران ﮐﻮدﮐﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺿﻄﺮاب، ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی، ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ،ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری و ﺑﺮﺧﯽ اﺧﺘﻼﻻت ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﺪف اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ اﺧﺘﻼﻻت ﮐﻮدﮐﺎن وﺑﯿﺎن اﻫﻤﯿﺖ اﯾﻦ روش در ﺑﻬﺒﻮد ﺳﻼﻣﺖ روان آن ﻫﺎ اﺳﺖ.

دوران ﮐﻮدﮐﯽ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺮاﺣﻞ زﻧﺪﮔﯽ ﻫﺮ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. ﺑﺴﯿﺎری از وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺷﺨﺼﯿﺘﯽ، رﻓﺘﺎری و ﻋﺎﻃﻔﯽ اﻓﺮاد در ﻫﻤﯿﻦ دوران ﺷﮑﻞ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. اﮔﺮ ﮐﻮدﮐﯽ در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺿﻄﺮاب، ﺗﺮس، ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی ﯾﺎ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری روﺑﻪ رو ﺷﻮد و درﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ درﯾﺎﻓﺖ ﻧﮑﻨﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت در ﺑﺰرﮔﺴﺎﻟﯽ ﻧﯿﺰ اداﻣﻪ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺮﺧﻼف ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن، ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﯿﺎن دﻗﯿﻖ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﻧﺪارﻧﺪ. آن ﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزی، ﻧﻘﺎﺷﯽ ﯾﺎ داﺳﺘﺎن اﺣﺴﺎﺳﺎت دروﻧﯽ ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن روان ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﻮدک از ﺑﺎزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰاری ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ و درﻣﺎن ﻣﺸﮑﻼت ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ روﺷﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﮐﻮدک در ﻣﺤﯿﻄﯽ اﻣﻦ و ﺑﺪون اﺳﺘﺮس، اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﯿﺎن ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل ﻫﯿﺠﺎن ﻫﺎ و ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت را ﯾﺎد ﻣﯽ ﮔﯿﺮد.

ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟

ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ در روانﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮای ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ اﺣﺴﺎﺳﺎت، ﻧﮕﺮاﻧﯽﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد را ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن ﺑﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪ، از ﺑﺎزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ راه ارﺗﺒﺎﻃﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. در اﯾﻦ روش، روانﺷﻨﺎس ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺒﺎبﺑﺎزیﻫﺎ، ﻧﻘﺎﺷﯽ، داﺳﺘﺎن، ﻋﺮوﺳﮏ ﯾﺎ ﺑﺎزیﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ دﻧﯿﺎی دروﻧﯽ ﮐﻮدک را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ و ﺑﻪ او ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﺶ را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ. ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻓﻘﻂ ﺑﺮای ﺳﺮﮔﺮﻣﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﻫﺪف آن ﮐﺎﻫﺶ اﺿﻄﺮاب، اﺳﺘﺮس، ﺗﺮس و ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری ﯾﺎ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﮐﻮدک اﺳﺖ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﮐﻮدﮐﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻃﻼق واﻟﺪﯾﻦ، از دﺳﺖ دادن ﯾﮑﯽ از ﻋﺰﯾﺰان، ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺪرﺳﻪ ﯾﺎ اﺿﻄﺮاب دارﻧﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ از اﯾﻦ روش ﺳﻮد ﺑﺒﺮﻧﺪ. در ﻃﻮل ﺟﻠﺴﺎت، درﻣﺎﻧﮕﺮ رﻓﺘﺎر و واﮐﻨﺶﻫﺎی ﮐﻮدک را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﮑﻨﯿﮏﻫﺎی   ﻣﻨﺎﺳﺐ،   ﺑﻪ   او   ﮐﻤﮏ   ﻣﯽﮐﻨﺪ   ﺗﺎ   ﺑﺎ   ﻣﺸﮑﻼﺗﺶ   ﺑﻬﺘﺮ   ﮐﻨﺎر   ﺑﯿﺎﯾﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ، ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪﻧﻔﺲ، ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﯽ و ﺑﻬﺒﻮد ﺳﻼﻣﺖ روان ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﯽﺷﻮد.  ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﻣﺮوزه اﯾﻦ روش ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﺷﯿﻮهﻫﺎی درﻣﺎﻧﯽ در ﺣﻮزه روانﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﻮدک ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود و ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن از آن ﺑﺮای ﮐﻤﮏ ﺑﻪ رﺷﺪ ﺳﺎﻟﻢ و ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.

ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ اﺧﺘﻼﻻت ﮐﻮدﮐﺎن

ﮐﺎﻫﺶ اﺿﻄﺮاب و ﺗﺮس

:١ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﻓﻮاﯾﺪ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، ﮐﺎﻫﺶ اﺿﻄﺮاب و ﺗﺮس در ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺖ. ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺪاﯾﯽ از واﻟﺪﯾﻦ، ﻣﺸﮑﻼت ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ، ﺗﺠﺮﺑﻪ اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻧﺎراﺣﺖﮐﻨﻨﺪه ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﺗﺮس از ﻣﺪرﺳﻪ دﭼﺎر اﺿﻄﺮاب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺎزی ﺑﻪ آنﻫﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﺮس ﻫﺎ و ﻧﮕﺮاﻧﯽﻫﺎﯾﺸﺎن را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ.

در ﺟﻠﺴﺎت ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، ﮐﻮدک در ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ اﻣﻦ و آرام ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزی ﺑﺎ اﺳﺒﺎبﺑﺎزی، ﻧﻘﺎﺷﯽ، داﺳﺘﺎن ﯾﺎ ﻋﺮوﺳﮏﻫﺎ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﺮوز ﻣﯽدﻫﺪ. درﻣﺎﻧﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎزی ﺑﻪ ﮐﻮدک ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﺮسﻫﺎﯾﺶ روﺑﻪرو ﺷﻮد و راهﻫﺎی درﺳﺖ ﮐﻨﺎر آﻣﺪن ﺑﺎ آنﻫﺎ را ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻮدک اﺣﺴﺎس اﻣﻨﯿﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪﻧﻔﺲ او ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ.

در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﻣﯿﺰان اﺿﻄﺮاب و ﺗﺮس ﮐﻮدک را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﺪ و ﺑﻪ او ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آراﻣﺶ ﺑﯿﺸﺘﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت روزﻣﺮه ﺑﻬﺘﺮ ﮐﻨﺎر ﺑﯿﺎﯾﺪ.

ﮐﻤﮏ ﺑﻪ درﻣﺎن ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ و ﻧﻘﺺ ﺗﻮﺟﻪ

:٢ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮای ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺑﯿﺶﻓﻌﺎﻟﯽ و ﻧﻘﺺ ﺗﻮﺟﻪ (ADHD) اﺳﺖ. اﯾﻦ روش ﺑﻪ ﮐﻮدک ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ در ﻣﺤﯿﻄﯽ آرام و ﺑﺪون ﻓﺸﺎر، ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل رﻓﺘﺎر، اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻤﺮﮐﺰ و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎی ﺧﻮد را ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺑﯿﺶﻓﻌﺎﻟﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻧﺸﺴﺘﻦ، ﺗﻤﺮﮐﺰ ﮐﺮدن و ﮐﻨﺘﺮل ﺗﮑﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﻮد ﻣﺸﮑﻞ دارﻧﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎزی ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﯾﺎدﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺑﺮای آنﻫﺎ آﺳﺎنﺗﺮ و ﺟﺬابﺗﺮ ﮐﻨﺪ.

در ﺟﻠﺴﺎت ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، درﻣﺎﻧﮕﺮ از ﺑﺎزیﻫﺎﯾﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ دﻗﺖ، رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻮﺑﺖ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی و ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ دارﻧﺪ. اﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻮدک ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﻣﺪت ﺑﯿﺸﺘﺮی ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺗﮑﺎﻧﺸﯽ ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪﻧﻔﺲ، ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺑﻬﺒﻮد ارﺗﺒﺎط     ﮐﻮدک     ﺑﺎ     ﺧﺎﻧﻮاده     و     ﻫﻤﺴﺎﻻن     ﻧﯿﺰ     ﮐﻤﮏ     ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ درﻣﺎن ﻗﻄﻌﯽ ﺑﯿﺶﻓﻌﺎﻟﯽ ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ در ﮐﻨﺎر آﻣﻮزش واﻟﺪﯾﻦ، ﻫﻤﮑﺎری  ﻣﺪرﺳﻪ و در ﺻﻮرت ﻧﯿﺎز درﻣﺎن داروﯾﯽ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻼﺋﻢ و ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮐﻮدک داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.

ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی و ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری

:٣ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮای ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی و ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری در ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺖ. ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﺑﯿﺎن اﺣﺴﺎﺳﺎت، ﺧﺸﻢ، ﻧﺎراﺣﺘﯽ ﯾﺎ اﺳﺘﺮس ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ، ﻟﺠﺒﺎزی ﯾﺎ ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ. در ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، ﮐﻮدک ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎی ﺧﻮد را از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزی ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ ﺳﺎﻟﻢ و ﺑﺪون آﺳﯿﺐ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ.

در ﺟﻠﺴﺎت ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، درﻣﺎﻧﮕﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎزیﻫﺎی ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﮐﻮدک ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ راهﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮی ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل ﺧﺸﻢ، ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﻮدک ﯾﺎد ﻣﯽﮔﯿﺮد ﮐﻪ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎی رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ، آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺷﯿﻮهای درﺳﺖ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﺻﺒﺮ، ﻫﻤﮑﺎری و ﻣﻬﺎرتﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﻮدک ﻣﯽﺷﻮد.

در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ، ﺑﻬﺒﻮد رواﺑﻂ ﮐﻮدک ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده و ﻫﻤﺴﺎﻻن و اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﺎزﮔﺎری او ﺑﺎ ﻣﺤﯿﻂ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ، اﯾﻦ روش ﯾﮑﯽ از ﺷﯿﻮهﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی ﺑﺮای درﻣﺎن ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری در ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود.

ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ

:٤ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻬﺎرتﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﻮدﮐﺎن دارد. ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﻮدﮐﺎن در ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان، ﻫﻤﮑﺎری، رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻮﺑﺖ ﯾﺎ ﺑﯿﺎن اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮد ﮐﻪ ﮐﻮدک در ﻣﺪرﺳﻪ ﯾﺎ ﺟﻤﻊ دوﺳﺘﺎن ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎﯾﯽ روﺑﻪرو ﺷﻮد. ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﺮدن ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ اﻣﻦ و ﺻﻤﯿﻤﯽ، ﺑﻪ ﮐﻮدک ﻓﺮﺻﺖ ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﺎ اﯾﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﻠﯽ ﺗﻤﺮﯾﻦ ﮐﻨﺪ.

در ﺟﻠﺴﺎت ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ، ﮐﻮدک از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزیﻫﺎی ﮔﺮوﻫﯽ، ﻧﻘﺶآﻓﺮﯾﻨﯽ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﯾﺎد ﻣﯽﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﺪ، ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖﻫﺎی آنﻫﺎ ﮔﻮش دﻫﺪ، اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺷﯿﻮهای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ و ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﯾﮏ ﻫﺪف ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﻫﻤﮑﺎری داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ درﻣﺎﻧﮕﺮ در ﻃﻮل ﺑﺎزی، رﻓﺘﺎرﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﺑﻪ ﮐﻮدک آﻣﻮزش ﻣﯽدﻫﺪ و او را ﺑﺮای ﺣﻞ اﺧﺘﻼفﻫﺎ و ﮐﻨﺘﺮل ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎﯾﺶ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪﻧﻔﺲ، ﺗﻘﻮﯾﺖ رواﺑﻂ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﻻن و ﺑﻬﺒﻮد ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در دوران ﮐﻮدﮐﯽ، ﺑﻠﮑﻪ در آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﻓﺮد در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎی آﻣﻮزﺷﯽ، ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ.

ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ

:٤ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن دارای اﺧﺘﻼل ﻃﯿﻒ اوﺗﯿﺴﻢ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و رﻓﺘﺎری ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اوﺗﯿﺴﻢ در ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان، ﺑﯿﺎن اﺣﺴﺎﺳﺎت، اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﭼﺸﻤﯽ و ﺷﺮﮐﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﮔﺮوﻫﯽ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻞ روﺑﻪرو ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ اﻣﻦ و ﺟﺬاب، ﺑﻪ ﮐﻮدک ﻓﺮﺻﺖ ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﺎ ﺑﺪون اﺣﺴﺎس ﻓﺸﺎر، ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺟﺪﯾﺪ را ﺗﻤﺮﯾﻦ ﮐﻨﺪ.

در اﯾﻦ روش، درﻣﺎﻧﮕﺮ از ﺑﺎزیﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽﻫﺎ و ﻋﻼﯾﻖ ﮐﻮدک اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﻮﺟﻪ، ﺗﻌﺎﻣﻞ و ﻫﻤﮑﺎری او را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﺑﺎزیﻫﺎی ﺗﻘﻠﯿﺪی، ﺳﺎﺧﺘﻨﯽ، ﻧﻘﺶآﻓﺮﯾﻨﯽ و ﺑﺎزیﻫﺎی ﮔﺮوﻫﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﮐﻮدک ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان را ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد و اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺗﮑﺮاری و اﻓﺰاﯾﺶ اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮی ﮐﻮدک در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻮد.

ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ، ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎی ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن دارای اﺧﺘﻼل ﻃﯿﻒ اوﺗﯿﺴﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ، اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪﻧﻔﺲ ﺑﯿﺸﺘﺮی ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ و ارﺗﺒﺎط ﻣﺆﺛﺮﺗﺮی ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده و ﻣﺤﯿﻂ اﻃﺮاف ﺧﻮد ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﻨﺪ.

ﻧﻘﺶ ﻣﺮﺑﯽ در ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ

:٥ ﻧﻘﺶ ﻣﺮﺑﯽ در ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ، زﯾﺮا ﻣﺮﺑﯽ ﺑﺎ ﻧﺤﻮه ﺑﺮﺧﻮرد و ﻫﺪاﯾﺖ ﺧﻮد ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدی ﺑﺮ روﻧﺪ درﻣﺎن ﮐﻮدک داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﯾﮏ ﻣﺮﺑﯽ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﺤﯿﻄﯽ اﻣﻦ، آرام و دوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﮐﻮدک اﯾﺠﺎد ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﮐﻮدک ﺑﺪون ﺗﺮس ﯾﺎ ﻧﮕﺮاﻧﯽ اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد را از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزی ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ.

ﻣﺮﺑﯽ در ﺑﺎزیدرﻣﺎﻧﯽ ﻓﻘﻂ ﻧﻘﺶ ﻧﺎﻇﺮ را ﻧﺪارد، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﯾﺪ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﮐﻮدک را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﻨﺪ و ﻧﯿﺎزﻫﺎ، ﻋﻼﯾﻖ و ﻣﺸﮑﻼت او را ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ. اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺎزیﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺗﺸﻮﯾﻖ ﮐﻮدک ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ و اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺎ او از وﻇﺎﯾﻒ ﻣﻬﻢ ﻣﺮﺑﯽ اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺮﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺻﺒﻮر ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﻓﺮدی ﮐﻮدﮐﺎن ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﺪ، زﯾﺮا ﻫﺮ ﮐﻮدک ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽﻫﺎی ﺧﻮد ﺑﻪ روش ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ واﮐﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ.

ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﻫﻤﮑﺎری ﻣﺮﺑﯽ ﺑﺎ واﻟﺪﯾﻦ و درﻣﺎﻧﮕﺮ ﻧﯿﺰ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدی دارد. اﻧﺘﻘﺎل اﻃﻼﻋﺎت درﺑﺎره رﻓﺘﺎر ﮐﻮدک و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎی او ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﺷﺪن روﻧﺪ درﻣﺎن ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ. در ﻧﻬﺎﯾﺖ، ﺣﻀﻮر ﯾﮏ ﻣﺮﺑﯽ آﮔﺎه و دﻟﺴﻮز ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ اﺛﺮﺑﺨﺶﺗﺮ ﺷﻮد و ﮐﻮدک ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای رﺷﺪ ﻋﺎﻃﻔﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و رﻓﺘﺎری ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﯾﺎد ﺑﮕﯿﺮد.

ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه، ﻣﯽ ﺗﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﯾﻦ روش ﻫﺎی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺖ. اﯾﻦروش ﺑﻪ ﮐﻮدک ﮐﻤﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ، اﺿﻄﺮاب و اﺳﺘﺮس ﺧﻮد را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﺪ، رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ را ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﺪ و ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ در درﻣﺎن ﺑﺴﯿﺎری از اﺧﺘﻼﻻت ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺿﻄﺮاب، ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ، ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری و ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺸﮑﻼت ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ دارد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، ﺑﺮای دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﻫﻤﮑﺎری ﺧﺎﻧﻮاده، ﺗﺨﺼﺺ درﻣﺎﻧﮕﺮ و اداﻣﻪ ﻣﻨﻈﻢ ﺟﻠﺴﺎت درﻣﺎﻧﯽ ﺿﺮوری اﺳﺖ

ﻣﻨﺎﺑﻊ:

ﺗﺎﺛﯿﺮ درﻣﺎن و ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد،ادراﮐﯽ،ﺣﺮﮐﺘﯽ، ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﻃﯿﻒ اوﺗﯿﺴﻢ  (زﻫﺮا ﻗﺪﯾﻤﯽ ﮐﻼﺗﻪ) اﺧﺘﻼل ﻧﻮﺷﺘﻦ در داﻧﺶ آﻣﻮزان:وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎ ﻋﻠﻞ و روﯾﮑﺮد ﻣﺪاﺧﻠﻪ ای  (ﻧﮕﯿﻦ زرﯾﻦ ﻓﺮ)

اﺛﺮ ﺑﺨﺸﯽ ﺑﺎزی ﺑﺮ ﺧﻼﻗﯿﺖ  (ﻣﺮﯾﻢ اﻓﺘﺎب)

اﺛﺮ ﺑﺨﺸﯽ ﺑﺎزﯾﺪرﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﺪاری ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ ،ﺑﺎزداری وﺣﺎﻓﻈﻪ ﻓﻌﺎل ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ ﺗﻮﺟﻪ (ﺷﻘﺎﯾﻖ ﯾﺎدﺑﻮب)

اﺛﺮ ﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش ﺑﺎزی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻋﺰت ﻧﻔﺲ (زﻫﺮه ﻋﺮﺑﺰاده)

اﺛﺮ ﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش ﺑﺴﺘﻪ ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﺎزی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻋﺰت ﻧﻔﺲ وﺳﻄﺢ اﺿﻄﺮاب (ﻓﺮاﻣﺮز ﺳﻬﺮاﺑﯽ)

ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺎزی درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﮐﻮدﮐﺎن آﺳﯿﺐ دﯾﺪه ﮔﺮدآوری: ﻣﮋده ﻃﻬﺮاﻧﯿﺎن ﻃﺮﻗﺒﻪ