در این مقاله تلاش بر این است که والدین را با مجموعهای از مهمترین مهارت های فرزند پروری آشنا کنیم تا بتوانند فرزندان سالم، موفق و شادی را تربیت کنند.
والدگری مهارت های فرزند پروری شامل چه مواردی است؟ شیوهی فرزندپروری تأثیر زیادی بر شکلگیری شخصیت، رفتار و سلامت روانی فرزندان دارد. با اینحال، متاسفانه بسیاری از والدین امروزی فاقد مهارتها و دانش لازم در زمینهی فرزندپروری هستند. طبق آمارها حدود 40 درصد والدین اذعان دارند که در فرزندپروری با چالشها و مشکلات زیادی روبرو هستند.
از جمله رایجترین این مشکلات میتوان به مواردی همچون برقراری ارتباط مؤثر، تنظیم قوانین و مقررات و حل تعارضها اشاره کرد. پرسش اساسی این است که چگونه میتوان این چالشها را برطرف کرد و والدین را با مجموعهای از مهارت های فرزند پروری آشنا ساخت؟ هدف از نگارش این مقاله، بررسی جامعی از مهمترین مهارت های فرزند پروری است.
بیشک فرزندپروری پیچیده است، اما چه والدین ملایم باشید یا سبک والدگری متفاوتی داشته باشید، میتوانید با تقویت مهارتهای زیر، والد بهتری شوید.
1- ارتباط با فرزند
ارتباط با کودکان و نوزادان نقش حیاتی در رشد و شکلگیری روابط آنها دارد، چون وقتی والدین با دقت گوش میدهند و بهشیوهای صحبت میکنند که کودک احساس ارزشمندی و اهمیت داشته باشد، کودک نیز یاد میگیرد چگونه با دیگران ارتباط مؤثری برقرار کرده و مهارتهای ارتباطیاش را تقویت کند.
والد بودن شامل ارتباط مداوم است. در سنین خردسالی، این ارتباط ممکن است به صورت “دست نزن” “نکن” یا “آن را نخور!” باشد و وقتی بچههایتان بزرگتر میشوند، این عبارات معمول ممکن است تبدیل به “تا ساعت 9 شب خانه باش!” و “انتخابهای خوبی داشته باش!” شود.
صرف نظر از اینکه بچههایتان چند ساله هستند، توسعه مهارتهای ارتباطی قوی از همان ابتدا مسیر والدگری را آسانتر و موثرتر خواهد کرد. از زبان مناسب سن استفاده کنید که با عدالت و ذهن باز به آموزش فرزند بپردازد. پاسخ دادن به رفتارها با آرامش و زبان شفاف همیشه آسان نیست؛ اما یک رابطه مثبت از ارتباط شروع میشود.
گاهی ممکن است کودک شما لجباز شود؛ بنابراین شما باید طریقه رفتار با کودک حرف گوش نکن را هم یاد بگیرید. کودکان اغلب چنین رفتارهایی از خود نشان میدهند؛ بنابراین مهم است که والدین واکنش مناسبی در برابر این رفتار آنها از خود نشان دهد.
2- گوش دادن به حرف فرزند
بسیاری از کودکان دوست دارند حرف بزنند. آنها میخواهند در مورد اسباببازیهایشان، حشرهای که در پارک دیدهاند و میلیونها فکر دیگری که به ذهنشان خطور میکند، با شما صحبت کنند. به عنوان یک والد، سالهای اولیه زندگی فرزندتان زمان مناسبی است برای تمرین گوش دادن فعال و اثبات اینکه آنها چه میگویند.
در این سنین، کودکان در حال شکلگیری مهارتهای ارتباطی خود هستند و گوش دادن با دقت و اعتماد به آنها میتواند به رشد این مهارتها کمک کند. این امر همچنین به کودکان احساس امنیت و پذیرفته شدن میدهد که برای رشد سالم آنها حیاتی است.
هرچه بیشتر این مهارت را تمرین کنید، به بچههایتان یاد میدهید که میتوانند برای هر موضوعی به سراغ شما بیایند. این قضیه زمانی مهمتر تلقی میشود که بزرگتر میشوند و مشکلات بزرگتری پیدا میکنند.
3-همدلی با کودک
به عنوان یک بزرگسال، آسان است که چالشهای سن کودکی را فراموش کنیم. وقتی بچهها به دستورات شما گوش نمیدهند یا شروع به جیغ و داد میکنند، ناراحتی شما افزایش مییابد.
مغز کودکان تا اواسط و اواخر بیست سالگیشان در حال توسعه است؛ بنابراین همیشه توانایی انجام آنچه از آنها خواسته میشود را ندارند. علاوه بر این، بخشی از مغز کودک که مسئول تنظیم هیجانات است، تا هشت یا نه سالگی شکل نمیگیرد. نزدیک شدن به کودکان با همدلی و مهربانی به آنها اجازه میدهد تا
ذهنشان بدون فشار یا سردرگمی اضافی توسعه یابد.
4-تاثیر آموزش به کودکان
به عنوان یک والد، احتمالاً شما اولین معلم فرزندتان هستید. شما به آنها یاد میدهید که چگونه غذا بخورند، راه بروند و حرف بزنند، خیلی قبل از اینکه وارد آموزش رسمی شوند. حتی وقتی بچهها مدرسه میروند، شما هنوز هم با کمک به تکالیف و تشویق رفتارهای مثبت به آنها آموزش میدهید.
در سالهای اولیه، صبر و شکیبایی کلید موفقیت در برقراری ارتباط با فرزندتان است. گوش دادن فعال به آنچه میگویند و توجه به رفتارها و علائم غیرکلامیشان، به شما کمک میکند نیازها و خواستههای واقعی آنها را درک کنید. همچنین پاسخهای آرام، محترمانه و در سطح درک آنها، میتواند اعتماد را در روابطتان تقویت کند. صبر و مهربانی در این دوران، پایهای محکم برای یک ارتباط سالم و پرمحبت در آینده خواهد ساخت.
5- تعریف و تمجید از کودک
تحقیقات نشان میدهد که تعریف والدین از فرزندان موجب افزایش تابآوری و عزت نفس در آنها میشود.
در واقع، تعریفهای مبهم مثل دست زدن نسبت به تعریفهای خاص مفیدتر است؛ زیرا آن را به ویژگیهایی مثل هوش پیوند نمیزند. تعریفهای مبهم فشار کمتری ایجاد میکنند و به بچهها فضای بیشتری برای پیشرفت میدهند.به عنوان یک والد، باید تلاش کنید مشوق فرزندتان باشید، از او تعریف و تمجید کنید (نه به حالت افراطی) و به او کمک کنید تا عشق به خود را توسعه دهد؛ اما مهم است که این کار را با دقت و با هدف انجام دهید تا فرزندتان فضای رشد داشته باشد و تحت فشار اجرایی قرار نگیرد.
6-حل تعارض بین کودکان
آنچه فکر میکنید است؛ از قوانین والدین گرفته تا دعواهای بازیگوشانه. اگر میخواهید فرزندتان بتواند دوران کودکی و بزرگسالی را با موفقیت پشت سر بگذارد، باید مبانی حل تعارض را درک کند.
این مهارت حیاتی را به آنها یاد دهید یا اینکه در مورد اختلاف نظرهایشان با دیگران، مثل خودتان یا خواهر و برادرهایشان، با آنها صحبت کنید و الگوی مؤثر حل تعارض را در زندگی خودتان نشان دهید. بچهها مانند اسفنج هستند و نشان دادن رفتار مناسب به آنها اغلب، مؤثرتر از گفتن آن است.
7-حفظ ایمنی کودک
یادگیری نحوه والدگری خوب معمولاً با حفظ امنیت فرزند کوچک شما شروع میشود. حفظ امنیت خانه بخش مهمی از والدگری است؛ اما چگونه میتوانید مطمئن شوید فرزندتان وقتی شما در کنارش نیستید هم ایمن خواهد بود؟
منظور از ایمنی، آموزش اصول و مهارت های ایمنی به فرزندتان در موقعیت های مختلف است تا از آسیب های احتمالی جلوگیری شود و این موارد را در بر می گیرد:
ایمنی در خانه مانند : آگاهی از خطرات آتش، مواد شیمیایی، لبههای تیز و غیره و چگونگی اجتناب از آنها ایمنی در محیط بیرون مانند : رعایت احتیاط در خیابان، نزدیک نشدن به غریبهها، گم نشدن و یافتن راه خانه.ایمنی آنلاین مانند : عدم افشای اطلاعات شخصی، پرهیز از گفتگو با غریبهها و محتوای نامناسب.ایمنی در مدرسه مانند: رعایت قوانین ایمنی در کلاس، محوطه و اتوبوس مدرسه.آمادگی در برابر حوادث مانند : شناخت شمارههای اضطراری، نحوه درخواست کمک و رفتار در شرایط اضطراری.
آموزش این اصول ایمنی ساده به فرزندتان، به آنها کمک میکند تا از خطرات احتمالی آگاه شوند و راههای برخورد با آنها را بیاموزند. این مسئله اضطراب شما به عنوان یک والد را نیز کاهش دهد.
8-آموزش استقلال و خودمختاری
فرزندپروری مؤثر صرفاً در مورد نقش شما درمورد خوشبختی و سلامت خانواده نیست. فرزندانتان همچنین باید یاد بگیرند که چگونه مستقل و قوی باشند تا وقتی بزرگ شدند بدانند چطور در «دنیای واقعی» راه بیفتند.
ابتدا با دادن مسئولیتهایی در خانواده به آنها شروع کنید. کودکان کوچک میتوانند کارهای سادهای مثل جمع کردن اسباب بازیهایشان یا غذا دادن به حیوانات خانگی را انجام دهند. هنگامی که با هم دنیا را کشف میکنید، مثلاً هنگام سوار مترو شدن یا رفتن به سینما، اقداماتی را که انجام میدهید برایشان توضیح دهید تا آنها بدانند وقتی مستقل شدند چه کاری انجام دهند.
9-آموزش مهارت همکاری
کار گروهی یک مهارت حیاتی است که همه باید یاد بگیرند؛ به ویژه اگر میخواهید فرزندتان در مدرسه و حتی بعدها در محل کار با دیگران همکاری خوبی داشته باشد. یکی از بهترین راهها برای یادگیری مهارتهای کار گروهی برای بچهها، تمرین کردن آن در محیط خانه و با والدین است.
برای انجام کارهای منزل، تکالیف مدرسه و غیره با هم همکاری کنید تا به آنها نشان دهید همکاری و همیاری سالم چگونه است. تلاشهایتان را با تقویت مثبت همراه کنید و خواهید دید بچههایتان در کوتاه مدت به اعضای حرفهای کار تیمی تبدیل میشوند!
10-آموزش مدیریت استرس
سلامت روان کودکان از سال 2020 بدتر شده است؛ به طوری که انجمن پزشکی اطفال آمریکا آن را یک امر بحرانی تلقی کرده است. با در نظر گرفتن این موضوع، یکی از مهمترین مهارت های فرزند پروری، آموزش مدیریت سالم استرس به کودکان و ابراز احساساتشان است.
شبکههای اجتماعی، قلدری و دیگر مسائل امروزی فشار زیادی بر کودکان وارد میکند. اگر تکنیکهای مدیریت استرس را در جعبه ابزار هیجانی خود داشته باشند، میتوانند به طور مؤثری با این مسائل کنار بیایند و قویتر شوند.
11-مهارتهای زندگی
هیچ فهرستی از نکات والدگری کامل نیست مگر اینکه آشکار باشد؛ به بچههایتان مهارتهای عملی زندگی را یاد بدهید. آنها در نهایت از خانه خارج میشوند و مستقل زندگی میکنند. وقتی این اتفاق بیفتد، باید بدانند چگونه لباسشان را بشویند، غذایشان را آماده کنند و تمام کارهای دیگری را که بخشی از زندگی روزمره هستند انجام دهند.
همچنین ضروری است به بچههایتان کمک کنید روشهای حل مسئله و دیگر مهارتهای نرمی را که برای موفقیت در دنیای بزرگسالی نیاز دارند، توسعه دهند.
12-آموزش صبر و شکیبایی
همه ما با نتیجهی معجزه آسای صبر و بردباری آشنا هستیم. مردم برای گذراندن همه چیز از انتظار کشیدن در کافه محله تا دریافت نتیجه آزمایش از پزشک، نیاز به صبر دارند. هنگامی که بچهها کوچک هستند به آنها یاد بدهید صبور باشند و وقتی با آنها تعامل دارید خودتان هم صبور باشید. این مهارتی است که تا آخر عمر به دردشان میخورد.
13- مرزبندیکردن
یکی از مهارت های فرزند پروری ایجاد مرزها و بیان پیامدهای روشن است. شما باید نظمداشتن در امور مختلف را به فرزندتان آموزش دهید.
نظمداشتن به معنی تنبیهکردن کودکان نیست. شما باید قوانینی روشن و منصفانه برای خانه ایجاد کنید و عاقبت شکستن این قوانین را نیز به کودکان بگویید.
بعضی از این مرزبندیها عبارت هستند از:
- با همه اعضای خانواده با احترام حرف بزنیم.
- قبل از ورود به هر بخش خانه، اول در بزنیم.
- لگد، کتک یا هلدادن اعضای خانواده، دوستان و هر شخص دیگری ممنوع است.
- با صدای بلند صحبت نکنیم.
- از 3 کلمه “لطفاً”، “ممنون”، و “معذرت میخواهم” حتماً در جای مناسب استفاده کنیم.
- سپاسگزاری کنیم.
منابع . کتاب فرزندپروری /نوشته گری لی .لندرث وسوبراتان
کتاب پرورش مهارت های اجتماعی / مولفان سمیه کلهری / ایمان فرید زاده
امیدوارم این مقاله برای پدرو مادران عزیز مفید واقع شده باشد.
بدون دیدگاه